Zzp’er in het onderwijs worden: dit moet je regelen

Als zelfstandig docent, trainer of onderwijsprofessional bepaal je zelf welke opdrachten je aanneemt. Je kunt lesgeven op scholen, trainingen verzorgen voor bedrijven, bijles geven of eigen opleidingen ontwikkelen.

De precieze regels hangen af van het soort onderwijs en de manier waarop je samenwerkt met een opdrachtgever. Controleer daarom vooraf je bevoegdheid, btw-positie en zelfstandigheid.

Welke werkzaamheden kun je doen als onderwijs-zzp’er?

Zelfstandigen in het onderwijs werken bijvoorbeeld als:

• docent in het basis-, voortgezet of beroepsonderwijs;
• invaller of gastdocent;
• bijlesdocent;
• NT2-docent;
• trainer voor bedrijven;
• examen- of tentamentrainer;
• onderwijsadviseur;
• curriculumontwikkelaar;
• docent in het speciaal onderwijs;
• begeleider van leerlingen of studenten.

Bepaal welk probleem je voor een school, organisatie of leerling oplost. Een duidelijke specialisatie helpt bij het vinden van passende opdrachten en het bepalen van je tarief.

1. Controleer welke opleiding of bevoegdheid nodig is

Voor sommige onderwijsfuncties is een wettelijke onderwijsbevoegdheid nodig. Bij andere opdrachten bepaalt de school of opdrachtgever welke diploma’s en ervaring vereist zijn.

Controleer daarom:

• of je bevoegd bent voor het vak en onderwijsniveau;
• of je diploma of certificaat voldoende is;
• of aanvullende registratie nodig is;
• of je opdrachtgever een VOG verlangt;
• welke scholing je moet bijhouden.

Geef je bijles, trainingen of workshops buiten het reguliere onderwijs? Dan gelden vaak andere eisen dan wanneer je structureel voor de klas staat op een school.

2. Check of je werkelijk zelfstandig werkt

Een school kan niet alleen door het woord ‘zzp’ in het contract bepalen dat je zelfstandige bent. De manier waarop je werkt moet daar ook bij passen.

Let onder meer op:

• hoeveel vrijheid je hebt over inhoud en uitvoering;
• of je zelfstandig opdrachten kunt aannemen en weigeren;
• of je een eigen tarief afspreekt;
• of je ondernemersrisico loopt;
• of je voor meer opdrachtgevers kunt werken;
• of je een afgebakende opdracht of een reguliere werknemersfunctie vervult;
• hoe sterk je onderdeel bent van het schoolteam en de organisatie.

Een tijdelijke, specialistische opdracht past vaak beter bij zelfstandig ondernemerschap dan langdurig hetzelfde rooster en dezelfde taken uitvoeren als werknemers.

Bekijk ook de actuele uitleg over zzp-regels en schijnzelfstandigheid.

3. Schrijf je onderneming in

Start je structureel als zelfstandig onderwijsprofessional en voldoe je aan de ondernemerscriteria? Dan schrijf je je onderneming in bij KVK.

Beschrijf je activiteiten nauwkeurig. Lesgeven, onderwijsadvies en het ontwikkelen van lesmateriaal kunnen verschillende activiteiten zijn.

Na je inschrijving ontvang je bericht over je btw-positie. Een KVK-inschrijving betekent niet automatisch dat al je onderwijs zonder btw is.

4. Bepaal of je btw moet berekenen

Veel onderwijs is vrijgesteld van btw, maar niet iedere cursus, training of begeleidingsvorm valt automatisch onder de vrijstelling.

Onder meer wettelijk geregeld onderwijs, algemeen vormend onderwijs en bepaalde bijlessen kunnen vrijgesteld zijn. Voor niet-wettelijk erkend beroepsonderwijs kan inschrijving in het CRKBO nodig zijn.

Ook de inhoud van je overeenkomst telt. Werk je onder eigen verantwoordelijkheid en voor eigen risico en voldoet het onderwijs inhoudelijk aan de voorwaarden? Dan kan de onderwijsvrijstelling gelden.

Voor belaste adviesdiensten, tekstwerk, losse commerciële trainingen of andere activiteiten kan wel btw gelden. Lever je verschillende diensten? Beoordeel ze afzonderlijk.

5. Bereken een realistisch uurtarief

Neem in je tarief niet alleen de lesuren op. Je besteedt ook tijd aan:

• voorbereiding;
• nakijken;
• overleg;
• administratie;
• reizen;
• acquisitie;
• lesmateriaal;
• scholing;
• vakantie en ziekte;
• pensioen en verzekeringen.

Een opdracht van tien lesuren kan daardoor aanzienlijk meer dan tien werkuren kosten.

In het artikel over het uurtarief van zzp-docenten in 2026 zie je actuele cijfers over tarieven, declarabele uren, omzet en winst.

6. Maak duidelijke afspraken met opdrachtgevers

Leg per opdracht vast:

• welke lessen of resultaten je levert;
• wie lesmateriaal verzorgt;
• hoeveel voorbereiding is inbegrepen;
• wanneer je beschikbaar bent;
• hoe annuleringen worden vergoed;
• wie verantwoordelijk is voor leerlingen en locatie;
• hoe je omgaat met vertrouwelijke gegevens;
• wat de betaaltermijn is;
• wie auteursrechten op lesmateriaal heeft.

Voorkom een open opdracht zonder duidelijk resultaat of eindmoment. Dat maakt je planning, tarief en zelfstandige positie minder helder.

7. Regel privacy en verzekeringen

In het onderwijs werk je vaak met persoonsgegevens, resultaten en soms gevoelige informatie over leerlingen. Bewaar alleen gegevens die je nodig hebt en spreek af wie verantwoordelijk is voor de verwerking.

Denk daarnaast aan:

• een bedrijfs­aansprakelijk­heids­ver­zekering;
• beroepsaansprakelijkheid bij advieswerk;
• rechtsbijstand;
• arbeidsongeschiktheid.

Werk je op locatie van een school? Vraag welke schade of ongevallen door de school zijn gedekt en welke verantwoordelijkheid bij jou ligt.

8. Vind opdrachten in het onderwijs

Opdrachten vind je onder meer via:

• scholen en onderwijsbesturen;
• opleidingsinstituten;
• detacherings- en bemiddelingsbureaus;
• bedrijven met interne opleidingen;
• je professionele netwerk;
• een eigen website of LinkedIn;
• bijles- en trainingsplatforms.

Maak duidelijk welke expertise je hebt, voor welke doelgroep je werkt en welke concrete opdracht je kunt uitvoeren.